بازگشت به تاریکی ( بخش آخر )
پنجشنبه, ۶ اسفند ۱۳۸۸قسمت آخر از بازگشت به تاریکی را برای آموزش ایجاد شرایط بهتر نوری در تاریکخانه دیجیتالتان کنار گذاشته ایم :
برای آنکه به فضای کارهای گرافیکی شما راه حلهای نیل به دقت بیشتر بهنگام ویرایش تصاویر دیجیتال افزوده شده و درک احساس ایجاد تغییرات جزئی در فایلهای گرافیکی را باعث شود ممکن است در اولین پله نیاز به کاهش کلی درجه رنگ دیوارها ، قفسه بندی و کمدها ( کلا طراحی داخلی ) و حتی رنگ مونیتور پیدا کنید.
اول اینکه متخصصان متفق القولند که تاریکخانه دیجیتال عبارت از اتاق تاریکی است که روشنایی عمومیش کمتر از روشنایی مونیتور باشد . این همان معنایی است ISO طی جدولی که در بخش قبل مشاهده اش کردید به زبان علم و با مقادیر بیشتر کمی و کمتر کیفی در اختیار قرار داده است.
سوالی که در همین ابتدا پیش میاید این است که آنچه در عمل میتوان انجام داد تا هرچه بیشتر به این استانداردها نزدیک شویم چیست ؟
۱- سایه دار کردن پنجره ها و مبادی ورود نور جهت حذف تاثیر همه روشنائیهای خارجی :
عمده منظور نور خورشید است و لذا هدف تثبیت روشنایی محیط داخلی در یک سطح کنتراستی و نقطه سفید
( White Point ) در طول روز است . بسته به موقعیت درها و پنجره ها شاید استفاده از پرده های ضخیم با رنگ طبیعی و البته تیره همراه با کاربرد رنگ مشکی برای اطراف و کف درگاه ( چارچوب دیواری که در یا پنجره درونش قرار میگیرد ) چنین هدفی را تامین کند . در غیر اینصورت میتوانید حفاظهای مخصوص ضخیمی ( معمولا فلزی ) در نمای بیرونی پنجره نصب کنید ، نمونه های استاندارد این حفاظها که دربازار موجود است میتواند تا ۷۵ درصد از ورود نور خارجی جلوگیری کند . در بدترین حالت مثلا وقتی که پنجره های غربی _ شرقی دارید و یا دفترتان خیلی نورگیر است شاید مجبور شوید حتی خود پنجره ها ( شامل چارچوب فلزی و شیشه ها ) را مشکی یکدست کرده و یا برایشان ماسکهای فویلی تیره یا صفحات مشکی رنگ تعبیه کنید.
نکته مهم اینکه تاریکخانه دیجیتال برخلاف تاریکخانه عکاسی نباید کاملا بی نور باشد ، درواقع آنچه باید حذف شود نور نیست بلکه تاثیر تغییرات نور بیرونی بر محیط داخلی بلحاظ شرایط دید است و لزوم اینکه گاهی تا ۸۵ درصد نورطبیعی بایست حذف شود در جهت حذف این تاثیرات است.
نکته مهم دیگر اینکه بهرحال مونیتور به هیچ وجه نباید رو به پنجره یا هرمنفذ ورود نور باشد چرا که در اینصورت دائما برای تنظیم کنتراست بین مونیتور و نور آفتاب و هم تشخیص کنتراست لازم برای صفحه مونیتور دچار اشکال
خواهید شد. حال که از مونیتور گفتیم بیافزائیم که اگر شیشه مونیتور رو به پنجره باشد بازتابها مشکل ساز خواهند شد و اگر مونیتورها کاملا پشت به پنجره باشند نیز دید سالم تاثیر سوء میپذیرد ، بهترین موقعیت برای
قرار دادن مونیتور پشت به پنجره و در زاویه سمت راست آن است .
۲- حذف رنگهای روشن و اشیاء براق :
راجع به رنگ محیط ( سقف و کف و دیوارها ) اگر بخواهیم بگوئیم اینکه پیشنهاد متخصصان استفاده از خاکستری روشن با حداکثر توان بازتاب ۶۰ درصد و یا رنگ شیری جهت گرافیکهای فارغ از چاپ است ، گیم سازها و تولیدکنندگان سیمولاتورهای آموزشی از چنین ترکیباتی نتایج خوبی گرفته اند.
اما عکاسها و لیتوگرافها و گرافیستهای چاپی از آنجا که هم باید تاریکی بیشتری فراهم کنند و هم بنوعی همیشه میخواهند خاص باشند دنبال ترکیبات تیره تر متفاوتی رفته اند که خیلی اتفاقی و نه علمی توانسته اند
استاندارد ISO 12646 را تامین کنند ، از آن جمله است ترکیبی شامل رنگ سفید ، خاکستری ۸۰ درصد و بنفش.
در باره رنگ ترکیبات و طراحی داخلی و دکوراسیون تمام آنچه درباره دیوار و سقف گفتیم صادق است با این ضمیمه که اشیاء روشن و رنگهای تند را باید از زمینه دید مستقیم پشت و روبروی مونیتور حذف کرده و درتامین نظر حرفه ایهای این رشته از پوشیدن لباسهای روشنی که بتواند در صفحه مونیتور انعکاس داشته باشدنیز
کوتاه بیائیم . حتی بک گراندهای روشن مونیتور را بیخیال شده و بجایش خاکستری ساده فتوشاپ ساز استفاده کنیم.
۳-تامین روشنایی مناسب و استاندارد
باز هم برگشتیم به نور ، نور عامل اصلی است ، حتی اگر تمام موارد فوق را رعایت کرده باشیم شرایط ایده آل جهت دیدن درست را فراهم کرده ایم اما نه در نور نامناسب ، دیدن اتفاقی است که نور علت اول و آخرش است.
ایجاد رنگ آمیزی ایده آل و ممانعت از تاثیرنور بیرونی فقط در شرایط استاندارد نور داخلی جواب میدهد ، پس اول باید بدانیم نور استاندارد چیست و چه مشخصاتی دارد :
نور شکلی از انرژی تابشی است که میتواند با استفاده از یک منحنی توزیع انرژی طیفی ( SPD ) اندازه گیری و البته ترسیم شود ، این تعریفی است که بدرد مامیخورد و اگر به این قسمت از مبحث از راه علمی وارد شویم تئوری هدف رسیدن به روشنایی استاندارد D50 است که هم ISO 3664 و هم ISO 12646 بر آن تاکید دارند.
D50 همان روشنایی است که رنگ واقعی و طبیعی اشیاء را برچشم انسان ظاهر ساخته و چاپچیها را مجبور به فهم Metamerism میکند.
وامادرورود عملی به این حیطه خواهیم یافت که تولید مصنوعی D50 در دفاتر طراحی نه تنها به همان سادگی تعریفش نیست بلکه اصولا به هیچ وجه صد در صد عملی نیست.
در عوض استفاده از فلورسنتهای ۵۰۰۰k برای فقیرترها بدلیل ارزانی و مصرف کمتر برق و دسترسی گسترده توصیه شده و استفاده از هالوژنهای فیلتر شده که با بیشترین دقت ممکن D50 را شبیه سازی میکنند برای
حرفه ایهای اهل ریخت و پاش توصیه شده است.
در تامین و استقرار منابع نور دلخواهتان اگر خبره اینکار نیستید باید با دردست داشتن مشخصات درست مربوط به ابعاد و حجم فضای کارتان با تامین کنندگان حرفه ای مشورت کنید، محصولاتی که این تامین کنندگان ارائه میکنند شامل غرفه های دید رومیزی و لامپهای فلورسنت و هالوژن سفارشی با ابعاد و مشخصات مختلف است و در این بین کارشناسان مربوطه هرآنچه واقعا موردنیازتان است را میتوانند به شما معرفی کنند.
مثلا شرکت GTI به طراحی سیستمهای روشنایی دفاتر گرافیکی مشغول است و اگر شما نیازتان را درک کرده باشید و درک درستی از ابعاد داشته باشید حتی میتوانید در وبسایتش از آن مشاوره و محصول بگیرید . درک ناقص این نیاز هم کافیست تا پای کارشناسها را به دفتر گرافیکی شما باز کند.مثلا دیدهای رومیزی ( Soft view )
بسیار محبوب عکاسان و حرفه ایهای پیش از چاپ است .
پیشرفتهای سالهای اخیر حتی منجر به ابداع سیستمهای فراگیر شبکه ای جهت کنترل نور محیط شده ، سیستمهایی که میزان روشنایی عمومی را تابعی از روشنایی خروجی مونیتور در هرلحظه تعریف کرده و با هر تصویر متفاوتی که از مونیتور پخش میشود نور محیط را مطابقت میدهند . تطبیقی در جهت اینکه برآیند نور مونیتور و محیط حتی الامکان به D50 نزدیک باشد .
شکل ۱ SPD مربوط به D50 ، فلورسنت GTI و هالوژن پیشرفته فیلتر شده ای بنام Solux را باهم مقایسه میکند.
پرواضح است که هالوژن مربوطه خیلی به D50 نزدیک شده و از طرفی فلورسنتهای ۵۰۰۰k هرچند خیلی ارزانتر و کم مصرفترند ولی در کاربردهای دقیق و حرفه ای بخصوص در گرافیک پیش از چاپ گاها خطاهای فاحشی را باعث میشوند.
همانطور که در جدول استاندارد ISO 12646 مشاهده کردید سطح روشنایی استاندارد در محل قرار گرفتن مونیتورها برای واحدهای گرافیک پیش از چاپ ۳۲ لوکس یا اندکی کمتر از آن قید شده . برخی تامین کنندگان بوضوح برروی پکیج سیستمهای روشنایی ساخت خود قید میکنند که محصولاتشان در نصب استاندارد حدود چند لوکس نور در محل قرارگیری مونیتور تامین میکنند ، البته این اعداد هنگامی محقق میشوند که مصرف کننده محصول را در شرایط مورد تایید و توصیه شده سازنده استفاده کند ، هرچند نصب و راه اندازی مجموعه سیستم روشنایی نیز حتما باید توسط متخصصان شرکت سازنده و یا دقیقا منطبق بر دستورالعمل نصب که ضمیمه پکیج میباشد صورت گیرد . در حالت دوم یعنی وقتیکه خودمان بخواهیم این تجهیزات را نصب و بهره برداری کنیم خرید محصول را یاباید طبق گزارش دقیق وضعیت نوری محیط کار ( پس از ایجاد شرایط اولیه یعنی کنترل تاثیرات نور بیرونی و رنگ آمیزی و دکوراسیون مناسب ) انجام داده باشیم و یا به ابزار مجهز و مناسب نورسنج تجهیز شده باشیم و از آنجا که بیشتر این ابزارها – صرفنظر از قیمت بالا و پیچیدگی و لزوم تخصص در نحوه بکارگیریشان – براساس واحدهای عملیاتی تری چون
((foot-candle)) یا ((( watt/square centimeter (at 555 nm))) ( که هردو واحد میزان تابش نور برواحد سطح میباشند ) کار میکنند تهیه و مطالعه جداول یا تبدیلگرهای آنلاین لوکس به چنین واحدهایی را پیشنهاد میکنیم،
مثلا میتوانید سری بزنید به : http://www.unitconversion.org/unit_converter/illumination-ex.html
نکته جالب اینکه تا بحال بیش از ۱۲ واحد سنجش مختلف برای اندازه گیری نور ابداع شده که همگی قابل تبدیل به یکدیگر میباشند و جالبتر اینکه برخی از این واحدها چون ((( watt/square centimeter (at 555 nm)) معیار سنجش خود را بر فرکانسهایی که در سیستم عصبی چشم انسان حساسیت بیشتری ایجاد میکنند قرار داده اند. بعنوان یک طراح یا گرافیست و حتی اجراکار و لیتوگراف بد نیست برای زیادشدن دانش نوری خود هم که شده سری به صفحاتی چون
?www.electro-optical.com/eoi_page.asp?h=What Is Visible Radiation
بزنید تا بدانید که تا بحال چقدر ساده از موضوعاتی به این اهمیت- که مستقیما درگیرند با حرفه ای که در آن مشغولیم -میگذشتیم .
در پایین ترین قسمت آدرس فوق جدولی قرار دارد که میتوانید با عنایت به آن در شرایط محیطی ( طبیعی و مصنوعی ) مختلف حدود روشنایی محلی که در آن قرار گرفته اید را تخمین بزنید :
اما بعنوان یک نمونه از سیستمهای روشنایی که بحد قابل توجهی به D50 نزدیک شده اند سیستم هالوژن فیلتر شده Solux را نام میبریم که مدل رومیزیش حدود ۱۵۰ هزارتومان و مدل دیواریش اندکی کمتر قیمت دارد ( لامپهای هالوژن بکاررفته در آنها بگونه ای طراحی شده اند که بیشتر پرتوهای مضر مادون قرمز و فرابنفش را حذف کرده و به همین دلیل به آنها هالوژنهای فیلتر شده میگویند ) ، هر لامپ هالوژن آن ۱۵ هزار تومان است که ۵۰ وات برق مصرف میکند و چون برای برق ۱۲ ولت طراحی شده پکیج مربوطه شامل آداپتور نیز میباشد . عمر این لامپها حدود ۳۰۰۰ ساعت است اما از آنجا که نوسانات برق میتواند بر بازدهیشان تاثیر سوء داشته باشد بهتر است پس از هر ۲۰۰۰ ساعت اقدام به تعویضش کرد.
در پایان ضمن عذرخواهی از نارسا و نامفهوم بودن قسمتهایی از مطلب ( البته صددرصدبدلیل گستردگی دانش در این حوزه ها و ضعف علمی بنده در فهم و ترجمه مطالب ) برای خارج از اهالی فن سعی بر آن میکنم با نمایش این تصاویر ذهنیت بهتری از دفاتر ایده آل طراحی و گرافیک کامپیوتری برای شما مخاطبان عزیز ایجاد کنم :
شکل ۲ نمایی از یک دفتر ایده آل گرافیک پیش از چاپ را نمایش میدهد .
به نحوه مسدود کردن مبادی ورود نور توسط پرده های ضخیم توجه کنید و نیز رنگ آمیزی دیوارو … همینطور رنگبندی دکوراسیون و حتی رنگ مونیتورها و میز و صندلیها را مورد توجه قرار دهید . میزهای پرنور محلهای مخصوص مشاهده پروف هستند که میتوانید به تفاوت روشنی آنها و قسمتهایی که مونیتورها قرار گرفته اند توجه کنید تا تفاوت ۳۲ لوکس نور با ۲۰۰۰ لوکس نور را حس کنید .
شکل ۳
شکل ۳ نمایی بسته از محل و شرایط نوری قرار گرفتن مونیتورهایی که جهت ویرایش تصاویر دیجیتال بمنظور
استفاده در چاپ مورد استفاده قرار میگیرند را نشان میدهد.
شکل ۴
شکل ۴ و آخر هم تصویری است از یک واحد گرافیک رایانه که در صنعت تولید انیمیشن و گیم فعالیت میکند .





